Stefna safnsins

Stefnumörkun um uppbyggingu safnkosts 2004

Tillögur til umræðu

Grundvallarviðmið

Grundvallarviðmið við mörkun stefnu um uppbyggingu safnkosts er að nýta skuli það sem aðgengilegt er fyrir kennara og nemendur skólans nú þegar:

Í landsaðgangi að rafrænum safnkosti
Annan rafrænan safnkost sem aðgengilegur er gjaldfrítt á Lýðnetinu
Safnkost í boði er fyrir allan almenning á Tón- og mynddeild Landsbókasafns Íslands – Háskólabókasafns
Safnkost í Stofnin Árna Magnússonar
Safnkost í tónlistardeildum annarra safna í grend.

Almennar þarfir

Í landsaðgangi á Lýðnetinu og á gjaldfrjálsum upplýsingasíðum á Lýðnetinu er góður aðgangur að almennu efni á sviði tónlistar. Jafnframt er töluverður safnkostur til í tónlistardeildum safna í grennd sem aðgengileg eru öllum almenningi.

Látið skal á það reyna hvaða almenna efni er þörf er á því að kaupa til viðbótar því sem þannig er í boði.

Þarfir vegna kennslu

Nótnabækur og rit á sviði kirkjutónlistar sem út koma á Íslandi og valið efni sem út kemur í nágrannalöndunum.

Þarfir organista

Til að mæta þörfum organista skal afla þess sem út kemur á Íslandi á sviði kirkjutónlistar, svo og valið efni á þessu sviði af útgáfu hinna Norðurlandanna og annarra nágrannalanda.

Þarfir vegna rannsókna

Í eftirfarandi tillögum er gert ráð fyrir að við Tónskóla Þjóðkirkjunnar séu hvers kyns rannsóknir mögulegar á þróun kirkjutónlistar í landinu og á þróun skólans frá upphafi hans.

Til þess að vinna sögulegar rannsóknir er iðulega nauðsynlegt að hafa í senn aðgang að: útgáfuritum, frumheimildum, hlutum og upplýsingum um upphaf og tilkomu siða og venja. Lagt er til að öllum heimildum sem að gagni koma við rannsóknir á þróun Tónskóla Þjóðkirkjunnar og kirkjutónlistar í landinu sé safnað í þaula: frumheimildum (skjalasafn Tónskólans. Þ.e.a.s. gögn sem ekki hafa verið gefin út, svo sem: bréf, listar, skrár, óútgefnar skýrslur, yfirlit yfir kennara og kennslustundir, o.fl.þ.h.), eftirheimildum (útgefnar heimildir), efnisskrár, verkefni Skálholtsnámskeiða, hlutum notuðum við kennslu í skólanum og öðru efni sem varpað getur ljósi á starfsemi skólans í áranna rás. Sýnishorn af úrlausnum nemenda á verkefnum og upptökur af flutningi nemenda á tónleikum á vegum skólans. Ofangreindar heimildir mynda kjarna rannsóknarsafnkosts Tónlistarsafns Tónskóla Þjóðkirkjunnar.

Sérstaða þeirra safna einstaklinga sem gefin hafa verið til Tónskóla Þjóðkirkjunnar er að tvö þeirra voru söfn tveggja fyrstu söngmálastjóranna og Germani safnið sem Haukur Guðlaugsson þriðji söngmálastjórinn stóð að því að fá hingað til lands er þriðja einkasafnið sem tengist söngmálastjórn Þjóðkirkunnar. Söfn þessi ættu að skapa möguleika á rannsóknum á áhrifavöldum á þróun tónlistar í kirkjum landsins frá 1941. Jafnvel er hugsanlegt að rekja megi áhrif einstakra rita í þessum söfnum á þróun kirkjutónlistar í landinu.

Lagt er til að þau söfn einstaklinga sem til eru í tónlistarsafni Tónskóla Þjóðkirkunnar myndi hluta af kjarna rannsóknarsafnkosts Tónskólans. Og að söfn þessi verði höfð aðskilin frá hvert öðru og frá öðrum safnkosti til þess að auðvelda rannsóknir á áhrifum þeirra á kirkjutónlist landsins.
Lagt er til að ekki verði “keypt inn” í þessi söfn, heldur að þau haldi sér í upprunalegri gerð eins og kostur er.
Lagt er til að kennslugögnum frá námskeiðum söngmálastjóra Þjóðkirkjunnar sé þaulsafnað og að þau myndi hluta af kjarna rannsóknarsafnkosts Tónskólans.
[Siðir og venjur varðandi Tónskóla Þjóðkirkjunnar og kirkjutónlist á Íslandi. Er eitthvað sem ástæða er að skrá af slíku???]
Íslensk útgáfa kirkjutónlistar aftur í tímann. Lagt er til að við rannsóknir á útgáfu á kirkjutónlist hér á landi aftur í tímann verði safnkostur Landsbókasafns Íslands – Háskólabókasafns nýttur, þegar efni er ekki til í Tónlistarsafni Tónskóla Þjóðkirkjunnar og að ekki verði leitast við að byggja upp rannsóknarsafnkost á útgáfu íslenskrar kirkjutónlistar aftur í tímann. Þegar slíkt efni berst með gjöfum verði það innlimað í safnið, raðað saman við almennan safnkost eða haldið sér eftir því sem ástæða þykir til í hverju tilviki.
Samtímaútgáfa íslenskrar kirkjutónlistar. Lagt er til að fengið sé til safnsins allt sem kemur út á sviði kirkjutónlistar hér á landi, ritað og í flutningi, úr þessum kosti verði ekki grisjað þannig að með tímanum myndist rannsóknarsafnkostur á sviði íslenskrar kirkjutónlistar í Tónskólanum.

Söfnun og söfnunarstig

Með söfnun er átt við söfnun rita í pappírsútgáfum jafnt og söfnun vefsíða sem bjóða upp á nauðsynlegar upplýsingar.

Lagt er til að almennum ritum um tónlist, svo sem tónlistarorðabókum, sögu tónlistar, tónlistarþeóríu, tónlistarheimspeki, o.fl. slíku verði safnað á almennu söfnunarstigi eða kennslustigi, í samræmi við þörfina á hverjum tíma.

Lagt er til að allri íslenskri samtímaútgáfu á kirkjutónlist og um kirkjutónlist, ritaðri og í flutningi sé þaulsafnað svo og íslenskri kirkjutónlist gefinni út erlendis.

Lagt er til að völdum ritum um kirkjutónlist og með kirkjutónlist sem gefin eru út á hinum Norðurlöndunum og öðrum nágrannalöndum verði safnað á kennslustigi í samræmi við þörf hverju sinni.

Jafnframt er lagt til að safnkostur á þremur ofangreindum söfnunarstigum verði ekki grisjaður þannig að með tímanum myndist vísir að rannsóknarsafni á sviði íslenskrar kirkjutónlistar.

Varðveisla

Frumheimildir

Lagt er til að frumheimildir séu notaðar og þeim dreift í afriti (með skönnun eða ljósritun) að því marki sem hægt er vegna lagalegra takmarkana.

Lagt er til að athugað sé hvort mögulegt er að taka afrit af gögnum sem afhenda verður Þjóðskjalasafni Íslands til nota við rannsóknir í Tónskóla Þjóðkirkjunnar. Afritin yrðu hluti af rannsóknarsafnkosti Tónskólans. Það sem gæti gert slíkt ómögulegt er að magn ganga sé of mikið.

Útgáfurit

Lagt er til að farið sé yfir útgáfurit í söfnum einstaklinga og búið um ritin þannig að þau varðveitist sem best en sum þeirra eru illa farin, vegna þess að pappír hefur ekki verið nógu góður í upphafi og vegna notkunar. Ennfremur er lagt til að notuð séu afrit af þeim íslensku útgáfuritum sem verst eru farin og þeim íslensku útgáfuritum sem eru ekki til á Landsbókasafni Íslands – Háskólabókasafni, ef einhver eru.

Stefanía Júlíusdóttir febrúar 2004